Critical Thinking คืออะไร?

Critical Thinking คืออะไร?
World Economic Forum ได้จัดอันดับความสามารถทางการแข่งขันระดับโลก จากประเทศทั้งหมด 141 ประเทศ พบว่าในปี 2019 ความสามารถทางการแข่งขันของประเทศไทยมีการลดลงจากอันดับที่ 38 สู่อันดับที่ 40 ซึ่งปัจจัยหนึ่งด้านที่อาจจะเป็นตัวฉุดรั้งให้อันดับของประเทศไทยมีการตกลงนั้น เนื่องจากผลคะแนนด้านการเรียนการสอนของไทยที่เกี่ยวข้องกับการฝึก Critical Thinking  นั้นได้คะแนนเพียง 37 คะแนนจากคะแนนเต็ม 100 คะแนน

ในประเทศออสเตรเลีย มีการจัดผลสำรวจเกี่ยวกับความต้องการแรงงานที่มีทักษะ Critical Thinking โดย Foundation for Yong Australians พบว่าในระหว่างปี 2012 – 2015 บัณฑิตจบใหม่ในออสเตรเลียถูกคาดหวังให้มีทักษะ Critical Thinking ถึง 158% นอกจากนั้นเมื่อพูดถึงด้านค่าตอบแทน พบว่านายจ้างยินดีจ่ายค่าจ้างเพิ่มขึ้นถึง 7,745 ดอลลาร์ออสเตรเลีย สำหรับการจ้างงานแรงงานที่มีทักษะ Critical Thinking ซึ่งเป็นค่าจ้างสำหรับทักษะพิเศษที่สูงกว่าทักษะ ความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) หรือ ทักษะการเขียนภาษาทางการเงิน (Financial Literacy) เสียอีก คำถามต่อมาคือ แล้วทักษะ Critical Thinking นั้นคืออะไร? สำคัญแค่ไหนในยุคปัจจุบัน?

World Economic Forum ได้ทำการสำรวจมาแล้วว่าเป็นหนึ่งในทักษะที่สำคัญมากในศตวรรษที่ 21 จากทั้งหมด 16 ทักษะ ได้แก่ ทักษะด้านการปฏิสัมพันธ์ (Foundation Literacies) 6 ด้าน ทักษะด้านการจัดการปัญหา (Competencies) 4 ด้าน และ ทักษะด้านการจัดการตัวเอง (Character Qualities) 6 ด้าน
โดย ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ หรือ Critical Thinking ได้ถูกจัดอยู่ในทักษะการจัดการปัญหา ร่วมกับทักษะความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) ทักษะการสื่อสาร (Communication) และ ทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น (Collaboration) โดยเรียกกลุ่มทักษะนี้ว่า 4cs 21st Century Skill ซึ่งเป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกองค์กรต้องการ

Critical Thinking หรือ การคิดเชิงวิพากษ์ เป็นความสามารถในการคิด วิเคราะห์ พิจารณา ประเมินและตัดสินใจข้อมูลที่ได้รับอย่างเป็นเหตุเป็นผล โดยมีพื้นฐานมาจากผลงานของ Benjamin Bloom (1956) โดยเป็นการจัดหมวดหมูพฤติกรรมการเรียนรู้ด้านสติปัญญา โดยแบ่งออกเป็น 6 ระดับ ได้แก่ ความรู้ ความเข้าใจ การประยุกต์ใช้ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ และการประเมิน โดยรวมแล้วทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ หรือ Critical Thinking คือกระบวนการคิดวิเคราะห์และแยกแยะข้อมูลอย่างเป็นระบบ โดยไม่เอาความรู้สึกหรือความเชื่อส่วนตัวมาปะปน ทำให้เป็นทักษะที่สำคัญในด้านการตัดสินใจ โดยเฉพาะในยุคที่ข้อมูลมากมาย ถูกลำเลียงมาสู่สายตาเราอย่างง่ายดาย

สำหรับประเทศไทย สำนักสงเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ (สสส.) ได้เคยออกมาเปิดเผยสถิติการสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังและปลุกปั่น (Fake news & Hate speech) พบว่าระดับความรุนแรงของการสื่อสารดังกล่าวบนแพลตฟอร์มต่างๆ ผ่าน YouTube มีถึง 78.5% เว็บบอร์ด 53% Facebook 37.6% โดยแต่ละแพลตฟอร์มเหล่านี้ มีการส่งผลกระทบต่อเยาวชนสูงถึง 42%

ฝึกตัวเองอย่างไร? ให้เป็น Critical Thinker
การฝึกทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ หรือ Critical Thinking คล้ายคลึงกับ การคิดแบบวิทยาศาสตร์ (Scientific thinking) ซึ่งเป็นการไม่ยอมเชื่อโดยปราศจากหลักฐาน หรือการหาข้อเท็จจริงมาหักล้างสมมติฐาน จุดร่วมที่เหมือนกันของทั้งสองทักษะนี้คือ การตั้งข้อสังเกตและการตั้งคำถาม ซึ่งจะเป็นการต่อยอดไปสู่การวิเคราะห์ การประเมินข้อมูล การเปรียบเทียบ การสรุปผล และนำไปสู่การตัดสินใจที่แม่นยำ
– การตั้งคำถาม = เริ่มมองจากจุดเริ่มต้นของข้อมูลและปัญหาที่ต้องการข้อสรุป
– รวบรวมข้อมูล = หาสิ่งมาหักล้างสมมติฐาน รวมถึงการประกอบข้อมูลในด้านอื่นๆ เพื่อมองหาความจริง
– การตีความและวิเคราะห์ข้อมูล = คือการนำข้อมูลที่มีในมือ พิจารณาให้ครบทุกด้าน มองหาหลักฐานที่จับต้องได้ที่ไม่ใช่การคาดเดามาตีความข้อมูล
– พิจารณาปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง = สิ่งที่อาจจะเป็นผลนอกเหนือจากที่มีอยู่ในข้อมูลในมือ เพื่อมองหาและประเมินผลกระทบ

สุดท้ายนี้ทักษะ การคิดเชิงวิพากษ์ ไม่ต่างอะไรกับการคิดอย่างมีวิจารณญาณในสมัยก่อน เพียงแต่ในยุคดิจิตอล ที่เมื่อเราได้รับข่าวสารมา ข้อมูลที่ได้ก็อาจจะเป็นข้อมูลเกินความจริงไปแล้ว การฝึกทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ จะทำให้เราไม่เชื่ออะไรง่ายๆ มีการตั้งคำถาม นำไปสู่การเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องตามความเป็นจริง นำไปสู่การประเมิน การแก้ไขปัญหา และการตัดสินใจที่แม่นยำ

(อ้างอิง : อ่านเนื้อหาต้นฉบับได้ที่ : TerraBKK.com – https://www.terrabkk.com/articles/197784 )

Coolboat

Master of Fine and Applied Arts (Visual Arts and Design) Burapha University, 2020.

View all posts by Coolboat →

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *